مقدمه
زیتون تقریبا از 3000 سال قبل از میلاد مسیح مورد استفاده قرار میگرفته است. موطن اصلی آن را در سوریه و جنوب ترکیه میدانند و از این نقاط به سایر نواحی که دارای آب و هوای مدیترانهای هستند برده شده است.در ایران زیتون در نقاط مختلف وجود دارد بر اساس منابع موجود در شهرستان علی آباد درختانی با بیش از1000سال عمر یافت می شود.از زیتون در 5سوره قرآن(6آیه)یاد شده است و همچنین به عنوان درخت صلح و دوستی معرفی شده است.
اهمیت داروئی و غذایی زیتون
میوه زیتون بطور عمده برای تولید روغن(میوه رسیده 30%روغن دارد-ارقام دارای میوه های ریز مانند کورنائیکی)و مصرف کنسروی(ارقام میوه درشت 12-9 گرم وزن)استفاده می شود. زیتون نقرس و رماتیسم را درمان میکند ، برگ زیتون با اثر مقوی درمان کننده فشار خون و زخمهای عفونی است. شیرابهای قندی تحت نام (مان زیتون) از ساقه این درخت ترشح میشود که مصرف خوراکی دارد.. روغن زیتون، سوزش و درد ناشی ازسوختگی را تسکین داده و از بروز تاول جلوگیری میکند. کمپرس پوست در موارد آفتاب زدگی، سرمازدگی، گزش مار، عقرب و حشرات با روغن زیتون سبب تسکین درد و سوزش و التیام میشود. همچنین ماساژ پوست با روغن زیتون، تعریق زیاد را کاهش داده،مژه و ابرو را تقویت میکند. این درحالی است که ماساژ پوست سر با روغن زیتون سبب تقویت پوست و مو گشته و شوره سر را برطرف میسازد و موهای سپید شده را سیاه مینماید. چند قطره روغن زیتون سریعا خارش و سوزش چشم و پلک راتسکین داده و آبریزش چشم را برطرف ساخته و قوه بینایی را تقویت میکند. مخلوط مساوی روغن زیتون و گلیسیرین نیز نقش مفیدی در معالجه پوست پای ترک خورده، درمان شوره سر و ریزش مو، جلوگیری از سفیدی مو دارد. پوست و برگ درخت زیتون دارای خواص تببر است.
مضرات :روغن زیتون برای هیچ کس مضر نیست و همه افراد می توانند از آن استفاده کنند فقط میوه تازه و یاقوتی آن معده راسست می کند و ممکن است تولید استفراغ کنند . این درحالی است که مصرف زیاد میوه زیتون سبب لاغری، بیخوابی واختلالات تنفسی میشود.
اطلاعات آماری
در 39کشور در سر تاسر جهان زیتون تولید می شود(در22استان کشور زیتون کشت و کار می شود) که ایران در این بین رتبه 18را به خود اختصاص داده است(آمار فائو 2005).بر اساس آمار سال 82-81 زیتون از نظر سطح کشت رتبه9(استان گلستان رتبه1)و از نظر سهم تولیدات باغی کشور رتبه28(استان گلستان رتبه20)را دارا می باشد.
در آمد زایی باغات زیتون
میانگین برداشت زیتون در کشور در هکتار 1تن می باشد.با این وجود در گلستان و اطلاعات موجود از مینودشت بین 1تا10تن متغییر می باشد.در یک هکتار باغ آبی در کشور های خارجی تا 30تن محصول برداشت می کنند.قیمت خرید هر کیلوگرم زیتون بین600تا 650تومان(قیمت خرید کارخانه روغن کشی مینودشت)می باشد.بنابراین با قیمت مذکور میتوان انتظار درآمد زایی 6میلیون تومان در سال را می توان از هر هکتار در استان داشت.با دقت در انتخاب نهال و بهبود شرایط رشد گیاه و آبیاری(در برخی منابع خارجی اهمیت آبیاری بیشتر از کودهی در تولید زیتون ذکر شده است) میتوان انتظار در آمد زایی 18 میلیون تومانی(30 تن در هکتار) را از یک هکتار باغ زیتون با قیمت مذکور پیش بینی کرد.
مراکز خرید زیتون در استان
بر اساس یک معیار برای هر 1000هکتار باغ زیتون بارده یک کارخانه روغن کشی احداث می شود.در حال حاضر سه کارخانه روغن کشی در شهرستان مینودشت(ظرفیت بیشتر)،گنبد و گرگان فعالیت می کنند.
شروع باردهی
آغاز باردهی با توجه به منشاء نهال(پاجوش یا قلمه) متفاوت می باشد.نهالهای پاجوش با وجود شرایط مطلوب رشدی از سال 10تا 12 آغاز باردهی را دارند با این حال با استفاده از نهالهای حاصله از قلمه خشبی به دلیل نبود مرحله نونهالی و با توجه به نحوه رسیدگی و آبیاری آغاز باردهی از سال سوم تا سال ششم می باشد که با رعایت اصول باغبانی از سال دهم ، به باردهی اقتصادی می رسند.
ارقام زیتون موجود در استان
با توجه به اطلاعات موجود از ارقام موجود در استان می توان به موارد زیر اشاره نمود: زرد روغنی ، کورنائیکی، بلیدی، ماری، میشن،کنسروالیا،آمیگدال و... اشاره کرد. 90رقم زیتون درحال بررسی درکشور وجود دارد.در این نوشته به اطلاعاتی در خصوص رقم کورنائیکی و زرد زیتون اشاره می شود.
زرد زیتون: نامگذاری به علت رنگ میوه می باشد.رنگ پوست تنه و شاخ و برگها روشن تر است.حدود 30%زیتونکاری کشور را تشکیل می دهد.میوهای نسبتا بزرگ(5/6 وزن)و 22%روغن دارد.به عنوان یک رغم دو منظوره استفاده می شود.
کورنائیکی:
از واریته های اصلی در تولید روغن در کشورهای مختلف می باشد.درخت قدرت رشد متوسط تا کم دارد با یک شاخساره گسترده .دارای عملکرد با لا و سریع به باردهی می رسد.قابلیت ریشه دهی متوسط و گاهی اوقات پیوند می شود.میوه تخم مرغی و کوچک(2-1 گرم) می باشد.میوه در اوایل تا اواسط فصل می رسد.میوه دارای روغن بالا می باشد..کورنائیکی دارای گرده فراوان می باشد اما بایستی با ارقام گرده زا کاشته شود.به خشکی مقاوم می باشد در حالی که به سرما حساس می باشد.به بیماری لکه طاووسی مقاوم و دارای مقاومت متوسط نسبت به ورتیسلیوم می باشد.
نگارش:عیسی کرامتلو