رویان

مگس میوه زیتون

Bactrocera  oleae

شناسایی:

   مگس بالغ زیتون حدود 5-4 میلیمتر طول دارد .سر به رنگ زرد متمایل به قهوه ای روشن و دارای قفسه سینه قهوه ای رنگ با سه نوار تیره موازی در جلو و یک ساختار مثلثی شکل سفید ( سپرچه ) در عقب است .شکم آن قهوه ای کم رنگ با سه جفت نوار تیره است . بالها غشائی ، با رگبندی مشخص و یک لکه تیره در انتها می باشد.

   مگس های ماده دارای اندام تخمریز در انتهای شکم هستند . لاروها به رنگ زرد متمایل به سفید و به طول 6-5 میلیمتر می باشند که معمولاً درزمان خسارت در هر میوه یافت می شوند .

   این آفت جزء آفات قرنطینه ای کشور بوده  که متآسفانه در سال 1383 در منطقه گیلان مشاهده شد .از مواردی که اهمیت این آفت را بسیار افزایش می دهد انتقال بیماری گال باکتریایی زیتون توسط این آفت می باشد .همچنین این آفت علاوه بر اینکه با تغذیه لاروها از میوه ها باعث ریزش میوه و کاهش عملکرد می شوند ، در زمانی که میزان آفت زیاد است و یک حمله شدید صورت می گیرد ، به طور جدی میزان روغن میوه را کاهش داده و باعث تغییر رنگ وافزایش  اسیدیته میوه می شود . همچنین لازم به ذکر است که این آفت زیتونهای زودرس را برای تخم گذاری ترجیح می دهند .

چرخه زندگی :

  مگس زیتون معمولاً 5-2 نسل در سال داردکه البته در هر سال بسته به شرایط اقلیمی متفاوت می باشد . این آفت زمستان را به صورت حشره بالغ یا شفیره می گذارند و در اواسط اسفند تا اواسط اردیبهشت فعال می شود . در اواسط مرداد مگسهای ماده پوست میوه را سوراخ کرده و یک تخم در گوشت میوه قرار می دهند .البته این در مورد نسل 2 به بعد است و در نسل اول حشرات ماده بر روی هر میوه که روی درخت وجود دارد تخم می گذارد .در موارد خاص این آفت میوه های رسیده را نیز مورد حمله قرار می دهد . شیره زیتون خارج شده از میوه در اثر تخم گذاری مگس های ماده دیگر را برای حدود 5 روز از نزدیک شدن به میوه آسیب دیده باز می دارد و به این ترتیب میوه های زیادی آلوده می شوند .

   یک مگس ماده در طول زندگی حدود 400-50 عدد تخم می گذارد. مدت زمان بین مرحله تخم تا بلوغ حدود 40-30 روز می باشد. نسل های دیگر در طول سال یک الگو مشابه را دنبال می کنند و در نهایت نسل آخر میوه را ترک کرده و به شفیره تبدیل می شود و زمستان را درخاک یا میوه های ریزش یافته در پای درختان به صورت شفیره (ممکن است 6-5 ماه طول بکشد ) یا حشره بالغ می گذرانند .

میزبان :

   نکته بسیار مهم در مورد این آفت که در مبارزه با آن نیز بسیار مهم می باشد این است که تنها میزبان آن زیتونهای اهلی و وحشی می باشدو زیتونهای زود رس در معرض خطر بیشتری قرار دارند.

خسارت:

   معمولاً خسارت مگس زیتون بوسیله لارو و حشرات بالغ صورت می گیرد. در واقع حشرات ماده با تخم گذاری خود میوه را سوراخ کرده و لاروها با تغذیه از گوشت میوه( بدون صدمه زدن به هسته ) باعث فساد و ایجاد حالت پوسیدگی و ریزش میوه و در نتیجه کاهش عملکرد می شوند. روغن حاصل از میوه های آلوده و کیفیت آن شدیداً کاهش پیدا می کند و همچنین این آفت باعث تغییر رنگ و افزایش اسیدیته آن تا 4-2 برابر میزان طبیعی می شود .

   تونلهای ایجاد شده بوسیله لارو در سراسر میوه وقتی که میوه را ترک می کند به صورت مناطق خاکستری متمایل به سفید در زیر ÷وست نمایان می شود . لارو مگس زیتون که در داخل میوه به شفیره تبدیل شده است ، پیش از شفیرگی از طریق ایجاد یک لایه نازک از اپیدرم ( حالت پنجره ) ، حشره بالغ از میوه خارج می شود . شکل زیر ، سوراخ خروجی را که به وسیله حشره بالغ ایجاد شده است نشان می دهد.

به نمونه زیتونهای خسارت دیده به وسیله مگس میوه زیتون توجه کنید .( شفیره در طرف چپ و خصوصیات پنجره در سمت راست )

مبارزه :

• رعایت بهداشت باغ نقش اساسی در کاهش تراکم مگس دارد .
• جلو گیری از ورود محصول زیتون از سایر مناطق
• برداشت زود هنگام کل محصول و تبدیل سریع آن به کنسرو به منظور جلوگیری از افزایش خسارت
• شخم و بیل زدن خاک اطراف درختان به منظور از بین بردن شفیره های زمستان گذران.
• بکار بردن انواع تله ها از قبیل تله های زرد چسبناک عمدی همراه با فرمون یا نمک های آمونیوم- تله های Mcphail   همراه پروتئین هیدرولیزات 3% و متیل اوژنول و همچنین مالاتیون 2 در هزار .
• جمع آوری میوه های آلوده و سوزاندن آنها.
• استفاده از پروتون های یون ساز و ایجاد حشرات نر عقیم .
• پاشیدن طعمه مسموم ( پروتئین هیدرولیزات 1% و مالاتیون 2 در هزار )

    البته بديهي است در هر مبارزه اي ، درصد موفقيت رابطه مستقيم با حسن نحوه عملكرد باغدار در زمان مناسب و توجه وي به توصيه كارشناسان متخصص و همچنين شرايط آب و هوايي منطقه دارد .لذا توصیه می شود در صورت مشاهده علائم مشابه آنچه توضیح داده شد ، به کارشناسان گیاهپزشکی منطقه مراجعه کرده وبا تشخیص و نظارت آنها اقدام به مبارزه کنید .براي دريافت اطلاعات بيشتر با كارشناس گياهپزشكي كامليا ارتباط داشته باشيد.